Op zaterdag 29 november 2025 vond in De Oldambtster Herberg De Esbörg in Scheemda een interessant Nutssymposium plaats met als thema democratie. Het Nutsdepartement Oldambt doet verslag van de bijeenkomst.
De centrale vraag tijdens het symposium was of het huidige democratische bestel nog voldoet aan de behoeften van de burgers. Waar en hoe kan deze eventueel verbeterd worden? Bij de recente Tweede Kamerverkiezingen werd in Oost-Groningen de PVV de grootste politieke partij in de gemeente Oldambt, terwijl deze partij slechts één lid heeft. De politiek laat zien dat Democratische spelregels steeds vaker als hinderlijk worden ervaren.
Tijdens het symposium kwamen vier sprekers aan het woord:
• Mr. Jurriaan Paulus van Pauwvliet, jurist
• Dhr. Ger Klein, wethouder
• Drs. Niesco Dubbelboer, politicoloog
• Dr. Ewoud Kieft, historicus
Ontstaan van de Nederlandse democratie
De heer Van Pauwvliet sprak over het ontstaan van de democratie in Nederland. Hij vertelde onder meer over de strijd tussen patriotten en prinsgezinden, die leidde tot de stichting van de Nederlandse democratie in 1795. Daarvoor werd het land bestuurd door een regentenklasse, waarbij een groot deel van de bevolking door machtsmisbruik en vriendjespolitiek was uitgesloten van invloed.
Tijdens de Franse tijd (1806–1813) was er geen democratie, maar ontstond wel het Burgerlijk Wetboek, dat rechten voor iedere burger vastlegde. In 1815 ontstond het Koninkrijk der Nederlanden, met de uit Engeland teruggekeerde koning Willem I. Dankzij onder anderen J.R. Thorbecke ontstond in 1848 het huidige staatsbestel met zelfbeschikking en gelijke rechten voor alle burgers.
Van Pauwvliet had zich ook verdiept in de rol van het Nut in de geschiedenis van de democratie en toonde boeken uit de late 18e eeuw waarin het Nut een belangrijke bijdrage leverde aan het draagvlak voor democratische ideeën.
De huidige democratie
De tweede spreker was Ger Klein, wethouder van de gemeente Oldambt. Als portefeuillehouder voor democratie en participatie sprak hij over de huidige staat van de democratie en het streven naar een voor iedereen toegankelijk burgerbestuur. Tegelijk wees hij op de bestaande participatiekloof door digitalisering: een deel van de bevolking is digitaal niet bereikbaar. Veel inwoners van Oldambt hebben bijvoorbeeld geen computer. Ook de communicatie van de gemeente naar inwoners toe werd door aanwezigen als probleem genoemd, mede doordat er geen huis-aan-huiskrant meer wordt uitgegeven.
Vernieuwing van de democratie
Politicoloog Dubbelboer zette zich als gedreven pleitbezorger in voor het verkleinen van de kloof tussen kiezer en gekozenen. Het Nut in Oldambt was met name geïnteresseerd in zijn ideeën voor democratische vernieuwing. Dubbelboer was medeopsteller van de wet op het raadgevend referendum en bleef zich ook na zijn periode in de Tweede Kamer als “democratie-activist” inzetten voor hervormingen.
In zijn visie is iedere burger mede-eigenaar van de democratie, terwijl slechts 4% van de bevolking vertrouwen heeft in de politiek. Burgers zien zichzelf als democratisch, maar volgens Dubbelboer bestaan er in Nederland ook groepen met “meer of minder democratie”. Steeds meer lager opgeleiden vallen buiten de boot bij maatschappelijke discussies – een groep die in Oost-Groningen relatief groot is. Volgens Dubbelboer praten politici op nationaal niveau vaker met lobbyisten dan met gewone burgers. Daarom pleit hij voor meer referenda en vaker gebruik van burgerberaden.
Democratie in de toekomst
De laatste spreker was historicus en schrijver Ewoud Kieft. Ook hij vindt dat de Eerste en Tweede Kamer te veel worden bevolkt door mensen met belangen. Zijn boek Vechten voor democratie is veel verkocht. Kieft wil niet vooral waarschuwen voor allerlei bedreigingen, maar richt zich liever op het zoeken naar mogelijkheden tot verbetering.
Volgens hem moeten we elkaar niet proberen te overtuigen, maar elkaars mening respecteren en samen zoeken naar oplossingen binnen een gemeenschapsdemocratie. Daarnaast pleit hij voor het beëindigen van de huidige internetrevolutie: sociale media waren ooit een levendig communicatiemiddel, maar zijn volgens Kieft verworden tot een van bovenaf aangestuurde marketingmachine.
Slot
De bezoekers van het symposium, veelal nauw betrokken bij de democratie, waren enthousiast over de bijdragen van de vier sprekers over verleden, heden en toekomst van de democratie. Tegelijk deelden zij de zorgen over de huidige ontwikkelingen. Zij willen de democratie graag verdedigen en vernieuwen en vroegen daarom het Nut in Oldambt om een vervolg¬symposium te organiseren.
Lees hier meer over de sprekers in de aankondiging van het symposium.
