Het Nutsdepartement Heusden nodigt de bestuurders van alle departementen uit voor de Landelijke Nutsdag op 10 oktober 2026. Met een inspirerend en gevarieerd programma maken de deelnemers kennis met de rijke historie van Heusden en haar bijzondere betekenis voor het verleden en heden.
Heusden is een prachtig gerestaureerde vestingstad in Noord-Brabant. De stad ligt karakteristiek aan de Bergsche Maas en telt ongeveer 1.325 inwoners. Het werd voor het eerst genoemd in 722 met een stedelijke ontwikkeling vanaf 1200. In 1968 begon een omvangrijk restauratieproject waarbij de vesting stap voor stap in haar historische stijl werd hersteld. Na twintig jaar was de restauratie voltooid, waardoor Heusden inmiddels een van de mooiste gerestaureerde vestingsteden van Nederland is. De gemeente in haar huidige vorm is ontstaan na de samenvoeging in 1997 van de gemeenten Heusden, Drunen en Vlijmen. Per 1 januari 2026 telde deze gemeente 46.687 inwoners.
Departement Heusden zal het landelijk thema democratie op verschillende manieren belichten met een lezing, een rondleiding over de vesting en een documentaire en film over de vesting.
De lezing wordt verzorgd door Jurriaan Paulus van Pauwvliet over het ontstaan van de democratie in Nederland. Hij besteedt daarbij ook aandacht aan de rol van het Nut en Heusden destijds. Paulus van Pauwvliet is geen onbekende bij het Nut. Veel Nutsdepartementen zoals Groningen-Haren, Oldambt, Winterswijk, Langstraat, Krimpen aan den IJssel maakten al kennis met hem. Zie: Departement Heusden Weekblad Heusden.
De leden die deelnemen aan de rondleiding over de vesting vertrekken vanuit het museum Het Gouverneurshuis,
Het Gouverneurshuis vormt het historische hart van de vesting Heusden en is gevestigd in het voormalige gouvernementspand. In de zestiende en zeventiende eeuw werd Heusden versterkt volgens de nieuwste militaire inzichten, waardoor de stad uitgroeide tot een van de best verdedigde vestingen van de Republiek. De stervormige wallen, bastions en grachten zijn daarvan nog altijd een tastbare herinnering. Leden kunnen er ook voor kiezen om de film over de vesting te bekijken in Het Gouverneurshuis (foto links).
De documentaire Heusden 80 jaar Vrijheid belicht de gebeurtenissen rond de bevrijding van Heusden en laat zien welke invloed de Tweede Wereldoorlog en de bevrijding hebben gehad op de inwoners van de gemeente. Door persoonlijke verhalen, historische beelden en lokale herinneringen wordt duidelijk hoe kostbaar vrijheid is en waarom het belangrijk blijft voor onze democratie om de geschiedenis levend te houden. De documentaire is tot stand gekomen door inzet van het Nut Heusden in samenwerking met het Toeristisch Informatiepunt Heusden (TIP).
Het Nut Heusden werd in 1819 opgericht en in 1863 opgeheven. In 1869 werd het departement heropgericht. Vandaag de dag is het een actief departement met ongeveer honderd leden.
